Rak szyjki macicy to obecnie jeden z najczęstszych nowotworów u kobiet w Polsce. Wykryty na wczesnym etapie jest wyleczalny w 99% przypadków. Panie od 25 do 64 roku życia mają prawo do bezpłatnych badań cytologicznych w Programie Profilaktyki Raka Szyjki Macicy finansowanym przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Zgłaszalność na profilaktyczną cytologię w województwie lubelskim wynosi zaledwie 13,51 % i bardzo się różni w zależności od gminy (od 5,4% do 48,6% ) Wszystkie panie od 25 do 64 roku życia mają prawo do bezpłatnych badań w ramach Programu Profilaktyki Raka Szyjki Macicy. Rak szyjki macicy wykryty na wczesnym etapie, jest wyleczalny w ponad 99% przypadków. Niestety, co roku około 1400 kobiet w Polsce z umiera z jego powodu, ponieważ wykryty został w zaawansowanym stadium. Pamiętajmy, nie są to tylko liczby. Pod każdą z nich, kryje się zdrowie i życie kobiet, które możemy uratować. Dlatego każda kobieta po 25 r. ż. powinna regularnie wykonywać profilaktyczne badania cytologiczne. To badanie pozwala wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym, ale jeszcze uleczalnym stadium choroby. Od 1 lipca 2025 r. panie w wieku od 25 do 64 lat, które kwalifikują się do programu, mogą skorzystać, oprócz klasycznej cytologii wykonywanej co 3 lata, z nowej ścieżki diagnostycznej. Polega ona na wykonaniu testu HPV HR z genotypowaniem, który wykrywa DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy. Wykonywany jest co 5 lat. Jeśli wynik testu HPV HR jest dodatni, z tego samego pobranego materiału wykonuje się dodatkowo cytologię na podłożu płynnym (LBC). W województwie lubelskim badania w ramach programu można zrobić: • w poradniach ginekologiczno-położniczych • w gabinetach położnej POZ. Nie jest potrzebne skierowanie, wystarczy zgłosić się do gabinetu albo poradni, która realizuje program. Więcej informacji o programie raka szyjki macicy można znaleźć na stronie internetowej Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. Zgłaszalność na cytologię w programie profilaktyki raka szyjki macicy, według danych na 1 grudnia 2025 r., w województwie lubelskim wynosi 13,51 %. W niektórych gminach naszego województwa wskaźnik wykonania cytologii w programie profilaktycznym wynosi od 34 do prawie 49 %. Gminy z najwyższą zgłaszalnością na profilaktyczną cytologię zlokalizowane są w powiatach: łukowskim (Łuków, Stanin, Trzebieszów) i bialskim (Leśnia Podlaska). Niestety, w niektórych gminach zaledwie kilka procent uprawnionych pań robi profilaktyczną cytologię. Gminy z najniższą zgłaszalnością na profilaktyczną cytologię zlokalizowane są w powiatach: bialskim (Sosnówka), tomaszowskim (Lubycza Królewska) i parczewskim (Sosnowica, Urszulin).
